AYM’DEN ÖNEMLİ KARAR: İŞE İADE ARABULUCULUĞUNDA ASIL VE ALT İŞVERENİN BİRLİKTE KATILIM ŞARTI İPTAL EDİLDİ

Anayasa Mahkemesi, iş uyuşmazlıklarında arabuluculuk sürecini doğrudan ilgilendiren önemli bir karara imza attı.
03.06.2025 tarihli kararıyla Mahkeme, işe iade talepli arabuluculuk görüşmelerinde asıl işveren ve alt işverenin birlikte katılımını zorunlu kılan düzenlemeyi iptal etti.

Bu karar, iş hukuku uygulamasında hem işçilerin hak arama özgürlüğü hem de arabuluculuk sürecinin esnekliği açısından önemli sonuçlar doğuracak nitelikte.

Olayın Arka Planı: İptal Edilen Kuralın İçeriği

İptale konu düzenleme, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesinin 15. fıkrasında yer alıyordu.
Hüküm, “asıl işveren–alt işveren ilişkisinin varlığı hâlinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurulduğunda, işverenlerin arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları ve iradelerinin birbirine uygun olması gerekir” şeklindeydi.

Bu kural, alt işveren yanında çalışan işçilerin işe iade taleplerinde, asıl işverenin de arabuluculuk görüşmelerine katılmasını zorunlu kılıyordu.
Amaç, daha sonra açılacak işe iade davalarında “taraf sıfatı” karışıklığını önlemekti.

Ancak uygulamada, işçiler çoğu zaman asıl işverenin kim olduğunu bilemedikleri veya ilişkiyi hukuken tespit edemedikleri için bu şart, dava açma hakkını fiilen engelleyen bir külfet hâline gelmişti.

İptal Başvurusunun Dayanağı

Düzenlemenin iptali istemiyle başvuru yapan Adana 6. İş Mahkemesi, söz konusu hükmün Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan “adil yargılanma hakkı” ve “mahkemeye erişim hakkını” ihlal ettiğini ileri sürdü.

Mahkemeye göre, işe iade davası açmadan önce hem asıl hem alt işvereni belirleyip arabuluculuğa birlikte çağırmak, işçiye ölçüsüz bir külfet yüklüyor; bu da hak arama özgürlüğünü zedeliyordu.

Anayasa Mahkemesi’nin Gerekçesi

AYM, 7036 sayılı Kanun’un 3/15. fıkrasını Anayasa’nın 13. ve 36. maddelerine aykırı bularak iptal etti.

1. Mahkemeye Erişim Hakkına Müdahale

Mahkeme, işe iade davalarında arabuluculuk şartının zaten zorunlu olduğunu, buna ek olarak “her iki işverene karşı birlikte başvurma” zorunluluğunun mahkemeye erişim hakkını sınırladığını belirtti.

2. Ölçülülük ve Gereklilik İlkesi

AYM, söz konusu düzenlemenin meşru bir amaca (taraf sıfatı karışıklığını önleme) hizmet ettiğini kabul etti; ancak daha hafif araçlarla da aynı amaca ulaşılabileceğini vurguladı.
Bu nedenle düzenleme gereklilik ve orantılılık ilkelerine aykırı bulundu.

3. İşçiye Aşırı Külfet Yüklenmesi

Mahkemeye göre, işçinin asıl işveren–alt işveren ilişkisinden her zaman haberdar olması beklenemez.
Bu ilişkiyi tespit edip iki tarafı birden arabulucuya çağırma zorunluluğu, işçiye “katlanamayacağı bir külfet” yüklemekteydi.
Bu nedenle, düzenleme adil yargılanma hakkını ölçüsüz biçimde sınırlandırıyordu.

Sonuç olarak AYM, hükmün orantılılık ilkesini ihlal ettiği gerekçesiyle iptale karar verdi.

Kararın Sonucu ve Etkileri

Anayasa Mahkemesi, 03.06.2025 tarihli kararıyla 7036 sayılı Kanun’un 3/15. fıkrasını iptal etti.
Bu kararla birlikte artık:

• İşe iade talebiyle arabuluculuk başvurusunda asıl ve alt işverenin birlikte katılımı zorunlu değildir.

• İşçi, arabuluculuk görüşmelerine sadece fiilen işveren sıfatına sahip tarafı dâhil edebilir.

• Bu düzenleme, işe iade davalarının usulden reddi riskini azaltacaktır.

Karara İlişkin Hukuki Değerlendirme

Arabuluculuğun Amacı ve Esnekliği

Arabuluculuk kurumu, uyuşmazlıkların daha hızlı, dostane ve yargı dışı yöntemlerle çözülmesini amaçlar.
Ancak uygulamada bazı şekil şartlarının, özellikle dava şartı hâline gelen arabuluculukta hak arama özgürlüğünü zora soktuğu görülmektedir.

AYM’nin bu kararı, arabuluculuğun özüne uygun olarak taraf iradesini ve erişilebilirliği güçlendiren bir adım niteliğindedir.

İş Hukuku Açısından Etki

Karar sonrasında, işe iade davaları için arabuluculuğa başvurulurken artık:

• İşçi, yalnızca çalıştığı alt işverene karşı başvuru yapabilecek,

• Asıl işverenin kim olduğunun belirlenmesi sürecin ön koşulu olmaktan çıkacaktır.

Bu, hem süreci hızlandıracak hem de biçimsel hatalar nedeniyle davanın reddi gibi durumların önüne geçecektir.

Sonuç

Anayasa Mahkemesi’nin bu kararı, işe iade süreçlerinde şekil şartlarını yumuşatarak işçilerin mahkemeye erişim hakkını güçlendiren önemli bir gelişmedir.
Artık işçiler, işe iade taleplerinde yalnızca fiilen çalıştıkları işverene karşı arabuluculuk başvurusu yapabilecekler.
Bu karar, hem iş uyuşmazlıklarının daha hızlı çözülmesini hem de hak arama özgürlüğünün korunmasını sağlamaktadır.

Karar Künyesi

• Mahkeme: Anayasa Mahkemesi

• Esas No: 2024/157

• Karar No: 2025/121

• Karar Tarihi: 03.06.2025

• Resmî Gazete Tarihi: 17.10.2025 (Sayı: 33050)

• Konu: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3/15. maddesinin iptali