YARGITAY: CEZAİ ŞARTI AŞAN ZARAR DA İSTENEBİLİR

YARGITAY 6. HUKUK DAİRESİ’NDEN EMSAL NİTELİKTE KARAR

Karar Bilgileri:

• Esas No: 2023/4400

• Karar No: 2025/696

• Karar Tarihi: 24.02.2025

• İlgili Kanun: Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 180/2

KARARIN ÖZETİ

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 24.02.2025 tarihli kararında önemli bir ilkeye vurgu yaptı:

“Eser sözleşmesinde, alacaklının uğradığı zarar kararlaştırılan ceza tutarını aşıyorsa, alacaklı, borçlunun kusuru bulunduğunu ispat etmek koşuluyla bu zararını da isteyebilir.”

Bu kararla birlikte Yargıtay, ceza şartın zarar hesabında üst sınır teşkil etmediğini, alacaklının ek zararını talep edebileceğini açıkça ortaya koymuştur.

OLAYIN ÖZETİ

Dava, anahtar teslim bir inşaat sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.
İş sahibi, yüklenicinin işi süresinde teslim etmemesi nedeniyle günlük 500 TL ceza-i şart ve kira kaybı tazmini istemiyle dava açmıştır.

Yüklenici ise, sözleşme dışı ek işler yaptığını, bu işlerin bedelinin ödenmediğini ve gecikmenin iş sahibinden kaynaklandığını ileri sürmüştür.

İlk derece mahkemesi, kısmen kabul kararı vererek ceza-i şart ve kira kaybı taleplerini hükme bağlamış; istinaf mahkemesi kararı kısmen kaldırmış; dosya temyiz üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’ne taşınmıştır.

YARGITAY’IN DEĞERLENDİRMESİ

Yargıtay, Türk Borçlar Kanunu’nun 180/2. maddesi uyarınca şu ilkeleri vurgulamıştır:

• Ceza-i şart, borçlunun temerrüdü veya ifa etmemesi halinde öngörülen bir tazminat türüdür.

• Ancak, alacaklının uğradığı zarar bu tutarı aşıyorsa, borçlunun kusurunun ispatı halinde cezayı aşan zarar da talep edilebilir.

• Bu kapsamda, kira kaybı gibi fiilî zararlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Yargıtay ayrıca, sözleşme dışı ek imalatların iş süresine etkisinin de dikkate alınması gerektiğini, teslim tarihi buna göre belirlenip teslim tarihinden dava tarihine kadar olan kira kaybı hesaplanarak karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Eksik inceleme nedeniyle karar bozulmuştur.

KARARIN ÖNEMİ

Bu karar, inşaat ve eser sözleşmeleri alanında uygulamada sıkça karşılaşılan “ceza-i şart – ek zarar” dengesine açıklık getirmektedir.

• Ceza-i şart tek başına nihai zarar hesabı değildir.

• Alacaklı, cezayı aşan fiilî zararını ispat edebilirse talep edebilir.

• Kira kaybı, kullanım yoksunluğu ve gecikme zararları ayrı değerlendirilmelidir.

• Mahkemeler, sözleşme dışı işler ve gerçek teslim tarihi dikkate alınarak hesaplama yapmak zorundadır.

SONUÇ

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 24.02.2025 tarihli kararı, özellikle inşaat ve restorasyon sözleşmelerinde, yüklenicinin gecikmesi halinde alacaklının cezai şartın ötesinde tazminat talep edebileceğini teyit etmektedir.

Bu karar, yüklenici – iş sahibi ilişkilerinde hem alacaklı hem borçlu açısından önemli bir emsal niteliği taşımaktadır.