Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 2024/3459 E. ve 2024/4957 K. sayılı 18.12.2024 tarihli ilamında, hukuk yargılamasında sıkça karşılaşılan bir usul hatasına dikkat çekilerek önemli bir içtihat oluşturulmuştur. Kararın odağında, davanın başında usulüne uygun şekilde yatırılmış olan gider avansına rağmen, bilirkişi ek raporunun tebliği için delil avansı niteliğinde ek bir masrafın istenmesi ve bu istek yerine getirilmediği gerekçesiyle davanın usulden reddedilmesi yer alıyor.
DELİL AVANSI İLE GİDER AVANSI ARASINDAKİ FARKA VURGU
HMK sistematiğinde “gider avansı” (m. 120) ile “delil avansı” (m. 324) arasında net bir ayrım yapılmıştır. Gider avansı, davanın başında yatırılması zorunlu bir dava şartı niteliğinde olup, yatırılmaması halinde HMK m.114 ve 115 hükümleri gereği davanın usulden reddine yol açar. Buna karşılık delil avansı, tarafın iddiasını ispat için başvurduğu delillerin (örneğin bilirkişi raporu, keşif vb.) tahkikat aşamasında toplanabilmesi için gereken masraflardır. Bu avans yatırılmazsa, yalnızca o delile dayanılmamış sayılır; tüm davanın usulden reddi sonucunu doğurmaz.
OLAYDAKİ USUL HATASI: DELİL AVANSI GİBİ GÖRÜNEN MASRAF GİDER AVANSI SAYILDI
Somut olayda, dava başında usulüne uygun gider avansı yatırılmış olmasına rağmen, tahkikat aşamasında bilirkişi ek raporunun bazı davalılara tebliği için 750 TL tutarında ek masraf yatırılması istenmiş, bu tutar yatırılmadığı gerekçesiyle dava HMK m.120 gereği usulden reddedilmiştir. Ancak Yargıtay, bu masrafın gider avansı değil, delil avansı olduğunu, ve bu durumda davanın usulden reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu vurgulamıştır.
KESİN SÜRE İHTARININ USULİ KOŞULLARI
Kararda ayrıca HMK m.94’te düzenlenen “kesin süre” uygulamasının da ayrıntılarına değinilmiştir. Kesin sürenin geçerli olabilmesi için;
-
Süreye konu işlemin açıkça belirtilmesi,
-
Ne kadar süre verildiğinin açıkça yazılması,
-
Yapılmaması durumunda ne gibi hukuki sonuçlar doğuracağının ihtar edilmesi,
-
Yapılması istenilen işlemin neyle ilgili olduğu ve hangi giderin nereye yatırılacağının belirtilmesi gerekmektedir.
Oysa somut olayda verilen kesin sürede bu unsurlar yer almamış; gerekçesiz, soyut bir gider yatırma emri verilmiş ve bu da hukuka aykırı bulunmuştur.
YARGITAY’IN HÜKMÜ: USULDEN REDDİN ŞARTLARI OLUŞMAMIŞTIR
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, hem ilk derece mahkemesinin hem de bölge adliye mahkemesinin bu gerekçeye dayanarak davayı usulden reddetmesini usul ve yasaya aykırı bularak kararları kaldırmış ve davanın esasına girilerek delillere göre karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.
DEĞERLENDİRME
Bu karar, özellikle uygulamada hâkimlerin sıkça yaptığı gider ve delil avansı ayrımının göz ardı edilmesinin yol açtığı ciddi usul hatalarının önüne geçmeyi amaçlamaktadır. Kararda vurgulanan önemli ilkeler şunlardır:
-
Davanın başında yatırılan gider avansı, delil avansı ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
-
Delil avansının yatırılmaması, yalnızca o delile dayanılmamış sayılma sonucunu doğurur; tüm davanın usulden reddini haklı kılmaz.
-
Kesin süreye dair ara kararlar açık, anlaşılır ve kanuna uygun olmalıdır.
Bu bağlamda, gerek avukatlar gerekse mahkemeler için dava şartları ile delil toplama usulleri arasındaki ayrımın doğru yapılması, adil yargılanma hakkının korunması bakımından büyük önem arz etmektedir.
İlk yorum yapan siz olun