Arabuluculuk süreci, hem zamanaşımı hem de hak düşürücü süreler açısından özel düzenlemelere sahiptir. Bu nedenle sürelere dair yanlış yorum ve uygulamalar, ciddi hak kayıplarına neden olabilmektedir. Bu makalede, arabuluculukta sürelerin durması, başlaması, arabulucunun görev süresi, dava şartı arabuluculuk ve tapuya şerh işlemleri gibi uygulamada sık karşılaşılan konular ayrıntılı şekilde ele alınmıştır.
ARABULUCULUKTA ZAMANAŞIMI VE HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRELERİN DURMASI (HUAK m. 16/2, m. 18/A-15)
Arabuluculuk sürecinde zamanaşımı ve hak düşürücü süreler, sürecin başladığı tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar işlemez.
-
İhtiyari Arabuluculukta: Süre, ilk toplantıya davet ve tutanakla sürece başlanıldığı tarihten itibaren başlar.
-
Dava Açıldıktan Sonra: Mahkemenin arabuluculuğa yönlendirme kararının taraflarca kabul edilmesi veya tarafların mahkemeye beyanı üzerine süre işlemeye başlar.
-
Dava Şartı Arabuluculukta: Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar süreler durur. (HUAK m. 18/A-15, İş Mahkemeleri Kanunu m. 3/17)
ARABULUCUNUN GÖREV SÜRESİ VE BAŞLAMA TARİHİ
Dava şartı arabuluculukta zamanaşımının durduğu tarih, başvuru tarihidir. Ancak arabulucunun görev süresi, dosyanın kendisine tevdi edildiği tarih itibarıyla başlar.
Süreler Kanuna Göre Şöyledir:
-
İş Uyuşmazlıkları: 3 + 1 hafta
-
Ticari Uyuşmazlıklar: 6 + 2 hafta (TTK m.5/A)
-
Tüketici, Kira, Kat Mülkiyeti, Komşu Hakkı, Ortaklığın Giderilmesi Uyuşmazlıkları: 3 + 1 hafta
-
Tarımsal Üretim Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklar: 2 + 1 hafta
DAVACININ DİKKAT ETMESİ GEREKEN SÜRELER (HUAK m. 18/A-15, İşMK m. 3/2)
-
Arabuluculuk son tutanağı dava dilekçesine eklenmelidir.
-
Eksiklik varsa, mahkeme 1 haftalık kesin süre verir.
-
Bu sürede sunulmazsa dava usulden reddedilir.
-
Arabuluculuğa hiç başvurulmamışsa, doğrudan dava şartı yokluğu sebebiyle usulden ret kararı verilir.
İŞE İADE DAVALARINDA SÜRELERE DİKKAT
-
Fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvuru zorunludur.
-
Anlaşma sağlanamazsa 2 hafta içinde dava açılmalıdır.
-
Usulden red kararı verilirse, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde yeniden arabulucuya başvurulabilir.
TAŞINMAZ DEVRİ VE TAPUYA ŞERH DÜZENLEMESİ (HUAK m. 18/A-16)
Taşınmaz devrine veya taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak tesisine ilişkin uyuşmazlıklarda:
-
Taraflar arabuluculuk sürecinde yazılı olarak tasarruf yetkisinin kısıtlanmasını isteyebilir.
-
Arabulucunun talebiyle tapuda şerh verilir.
-
Şerh süresi 3 ayı geçemez, anlaşma veya anlaşmazlık hâlinde arabulucunun talebiyle kaldırılabilir.
-
Süre sonunda şerh kendiliğinden düşer.
YETKİ İTİRAZI VE SÜRELERE ETKİSİ
-
Arabuluculuk başvurusu yetkili arabuluculuk bürosuna yapılmalıdır.
-
Arabulucu, yetkisizlik itirazını kendiliğinden dikkate alamaz.
-
Karşı taraf en geç ilk toplantıda belgeleriyle birlikte yetki itirazı yapabilir.
-
Sulh hukuk mahkemesi 1 hafta içinde kesin karar verir.
-
Yetki itirazı kabul edilirse ve yeniden başvuru yapılırsa, ilk başvuru tarihi geçerli sayılır.
İHTİYATİ TEDBİR VE HACİZ DURUMLARINDA SÜRELERİN DURMASI
-
Dava açılmadan önce verilen ihtiyati tedbir veya haciz kararları sonrası dava açma süreleri, arabuluculuk başvurusundan son tutanağa kadar işlemez.
-
Arabuluculuk sürecinde, başvuran taraf aleyhine icra takibi yapılırsa, iki hafta içinde menfi tespit davası açılabilir.
SONUÇ VE DEĞERLENDİRME
Arabuluculuk hukuk sistemimizde sadece alternatif bir çözüm yöntemi değil, aynı zamanda dava şartı niteliğinde bağlayıcı ve süreleri etkileyen bir süreçtir. Zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin durması, görev süresinin başlangıcı, yetki itirazları ve tapu şerhleri gibi teknik ayrıntıların doğru yorumlanmaması, hem davacı hem de davalı taraf açısından telafisi güç sonuçlara yol açabilir.
Bu nedenle sürelere ilişkin düzenlemelerin dikkatle izlenmesi, arabuluculuk başvurularının yetkili büro nezdinde ve doğru zamanda yapılması büyük önem taşımaktadır.
ANAHTAR KELİMELER (SEO TAGS):
arabuluculukta zamanaşımı, hak düşürücü süreler arabuluculuk, dava şartı arabuluculuk süresi, arabulucunun görev süresi, tapuya şerh arabuluculuk, yetki itirazı arabuluculuk, işe iade arabuluculuk süresi, arabuluculukta süre hesaplaması, ticari arabuluculuk süresi, taşınmaz arabuluculuk şerh
İlk yorum yapan siz olun