YARGITAY’DAN NİTELİKLİ ÖLDÜRMEYE TEŞEBBÜSTE CEZA TAYİNİNE İLİŞKİN EMSAL KARAR

GİRİŞ

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 16.06.2025 tarihli ve 2024/2691 Esas, 2025/4688 Karar sayılı kararında, nitelikli öldürmeye teşebbüs suçuna ilişkin verilen hükmü, teşebbüs nedeniyle belirlenen ceza miktarının ve haksız tahrik indiriminin hukuka aykırı şekilde tayin edildiği gerekçesiyle bozmuştur.

Kararda, failin kastı, teşebbüs halinde ceza belirleme usulü, haksız tahrikin derecelendirilmesi ve tasarlama olgusunun yokluğu gibi ceza hukukunun uygulama kriterlerine dair önemli değerlendirmelere yer verilmiştir.

OLAYIN ÖZETİ

• İlk Derece Mahkemesi: Kocaeli 3. Ağır Ceza Mahkemesi, 19.10.2023 tarihli kararında sanığı, eşine karşı nitelikli şekilde öldürmeye teşebbüs suçundan 15 yıl hapis cezasına mahkûm etmiş; TCK m. 82/1-d (eşe karşı), 35 (teşebbüs), 29 (haksız tahrik), 53 (hak yoksunluğu) ve 58 (mükerrirlik) hükümlerini uygulamıştır.

• İstinaf: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesi, 27.12.2023 tarihli kararında, vekalet ücreti dışında hükmü esastan reddetmiştir.

• Temyiz:

  • Katılan vekili, tasarlama hükümlerinin uygulanması gerektiği ve haksız tahrik indiriminin yerinde olmadığı gerekçesiyle kararı temyiz etti.

  • Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekili, haksız tahrik indiriminin hatalı uygulandığını ileri sürdü.

  • Sanık müdafii ise kasten yaralama kastıyla hareket edildiğini ve cezanın fazla belirlendiğini savundu.

YARGITAY’IN DEĞERLENDİRMESİ

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, temyiz başvurularını değerlendirerek kararı ceza miktarı ve indirim oranı bakımından şu gerekçelerle bozmuştur:

✅ 1. Suçun Vasıflandırılması

• Sanığın, eşini bıçakla, aralarında öldürücü darbelerin de olduğu 18 kez yaraladığı, bu yaralanmaların hayati tehlike ve organ işlev kaybı doğurduğu tespit edilmiştir.

• Bu nedenle, eylemin nitelikli öldürmeye teşebbüs kapsamında değerlendirilmesinde isabetsizlik bulunmamıştır.

• Ancak, tasarlama unsurunun somut olayda oluşmadığı kanaatine varılmıştır.

✅ 2. Ceza Miktarının Belirlenmesi (TCK m. 35)

• Teşebbüs hükümleri gereği 13 ila 20 yıl arası ceza öngörülmesine rağmen, zarar ve tehlikelilik ağırlığı gerekçe gösterilmeden doğrudan 20 yıl hapis cezası verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

• Yargıtay, bu gibi durumlarda mahkemenin üst sınıra neden ulaştığını somut biçimde tartışması gerektiğini vurgulamıştır.

✅ 3. Haksız Tahrik İndirimi (TCK m. 29)

• Katılan eşin yaklaşık 2 yıl süren sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışları, olayın haksız tahrik kapsamında değerlendirilmesine neden olmuştur.

• Ancak mahkeme, indirimi yalnızca asgari oran olan 1/4 üzerinden uygulamış; Yargıtay bu indirimin tahrikin sürekliliği ve ağırlığına kıyasla yetersiz olduğunu belirtmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yargıtay’ın bu kararı, özellikle kasten öldürmeye teşebbüs suçlarında ceza tayini ve haksız tahrikin orantılı uygulanması açısından uygulamaya ışık tutmaktadır:

⚖️ TCK m. 35 – Teşebbüs Halinde Ceza Tayini

• Teşebbüs halinde verilecek cezanın alt ve üst sınırları bellidir (13–20 yıl).

• Ancak doğrudan en üst sınırdan ceza verilmesi, sadece suçun ağırlığına atıfla yapılamaz; somutlaştırılmış gerekçelere dayandırılmalıdır.

⚖️ TCK m. 29 – Haksız Tahrik

• Haksız tahrik indirimi, olayın mahiyeti, yoğunluğu, süresi ve mağdurun davranışları ile orantılı olmalıdır.

• Bu kararda, katılanın sadakat yükümlülüğüne aykırı uzun süreli davranışları, daha yüksek oranlı bir tahrik indirimi yapılmasını gerektiriyordu.

⚖️ TCK m. 82/1-d – Nitelikli Hal (Eşe Karşı)

• Fail ile mağdur arasında evlilik ilişkisi bulunması, suçun nitelikli halini oluşturur. Ancak bu, tasarlama şartı gibi ayrı bir değerlendirme alanıdır; somut olgularla desteklenmediği sürece tek başına uygulama yapılamaz.

SONUÇ

Bu karar, ceza yargılamasında nispi değerlendirme ilkesini ve gerekçelendirme zorunluluğunu bir kez daha ön plana çıkarmaktadır. Yargıtay, hem hakkaniyete uygun ceza belirlenmesini, hem de indirime esas teşkil eden olguların derecesinin somut olayla bağdaştırılmasını zorunlu görmekte; keyfi takdir uygulamalarına karşı içtihat çizgisini netleştirmektedir.

Bu yönüyle karar, hem failin kastının belirlenmesi, hem de mağdurun eylemleriyle oluşan tahrikin derecelendirilmesi bakımından uygulamacılar için emsal teşkil eder niteliktedir.