Ceza Hukuku Uygulamalarında Failin Kastı, Mağdurun Yaşı ve Cezai Ehliyet Değerlendirmesi Üzerine
T.C. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 07.07.2025 tarihli ve 2024/4687 Esas, 2025/5566 Karar sayılı ilâmında, kasten öldürmeye teşebbüs suçuna ilişkin olarak, failin cezai ehliyeti, mağdurun yaşı ve eylemin vasıflandırılması bağlamında önemli tespitlerde bulunmuştur.
Karar, özellikle cezai sorumluluğun belirlenmesi, meşru savunma, suçun vasıflandırılması ve mağdura vekil tayini zorunluluğu gibi ceza muhakemesine dair temel ilkeleri bir arada tartışması açısından önem arz etmektedir.
OLAYIN ÖZETİ
-
İlk Derece Mahkemesi: Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 04.04.2023 tarihli kararıyla sanığı, mağdura karşı işlediği kasten öldürmeye teşebbüs suçundan 8 yıl 1 ay 15 gün hapis cezasına mahkûm etmiş, TCK m. 81/1, 35/2, 29/1, 62/1 ve 53/1 hükümlerini uygulamıştır.
-
İstinaf: Diyarbakır BAM 1. Ceza Dairesi, mağdurun yabancı kimlik belgesine göre suç tarihinde 18 yaşından küçük olduğunu, eylemin TCK m. 82/1-e kapsamında sayılabileceğini ancak mağdura ulaşılamadığı için kemik yaşı tespiti yapılamadığını, ayrıca aleyhe istinaf bulunmadığını belirterek kararı esastan reddetmiştir.
-
Temyiz: Sanık müdafii temyiz dilekçesinde; cezai ehliyet eksikliği, meşru savunma, eksik inceleme, delillerin hatalı değerlendirilmesi ve beraat talebi gibi gerekçelere yer vermiştir.
YARGITAY’IN DEĞERLENDİRMESİ
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, olayda hukuka aykırılık teşkil eden üç temel noktayı tespit ederek kararı BOZMUŞTUR:
1. Mağdurun Yaşı ve Vekil Atama Zorunluluğu
-
Mağdurun 01.01.1999 doğumlu olması sebebiyle suç tarihinde 16 yaşında olduğu belirlenmiştir.
-
Ancak, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 234/2. maddesi uyarınca mağdura zorunlu vekil atanması gerekirken bu yapılmamıştır.
2. Sanığın Cezai Ehliyetine İlişkin Çelişkili Raporlar
-
Dicle Üniversitesi Hastanesi’nin 2016 tarihli raporunda sanığın “sınırda mental kapasite”ye sahip olduğu, cezai sorumluluğunun azalmış olduğu belirtilmiştir.
-
Buna karşılık Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulu 2023 tarihli raporunda tam cezai ehliyet bulunduğu ifade edilmiştir.
-
Bu çelişki, Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu tarafından değerlendirilmeksizin hüküm kurulması eksik inceleme olarak değerlendirilmiştir.
3. Nitelikli Halin Göz Ardı Edilmesi
-
Mağdurun suç tarihinde çocuk olması (TCK m. 82/1-e), eylemin “çocuğa karşı işlenen kasten öldürmeye teşebbüs” suçu kapsamında değerlendirilmesini gerektirirken bu hüküm uygulanmamıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Bu karar, kasten öldürmeye teşebbüs suçuna ilişkin bazı temel ceza hukuku ilkelerinin altını çizmektedir:
⚖️ Failin Kastı ve Eylemin Niteliği
-
Yargıtay, kullanılan bıçağın öldürmeye elverişli oluşu, hedef alınan bölgeler, darbe sayısı ve mağdurdaki yaralanmaların ağırlığı gibi unsurları dikkate alarak suçun vasfını kasten öldürmeye teşebbüs olarak nitelendirmiştir.
-
Bu yönüyle kasten yaralama ile öldürmeye teşebbüs ayrımının nasıl yapılması gerektiğine dair uygulamaya yön verir niteliktedir.
⚖️ Cezai Ehliyet Tartışması
-
Özellikle iki farklı kurumun çelişkili raporları karşısında Adli Tıp Genel Kurulu’na başvurma zorunluluğu, yüksek mahkeme tarafından açıkça ortaya konmuştur.
-
Bu durum, uygulamada cezai ehliyet tartışmalarının nasıl yürütülmesi gerektiğine dair somut bir rehber sunmaktadır.
⚖️ Çocuk Mağdur ve Vekil Atanması
-
Yargıtay, çocuk mağdura zorunlu vekil atanmasının hem bir hak hem de bir usul güvencesi olduğunu vurgulamıştır.
-
Bu tür eksikliklerin yargılamayı sakatlayabileceği açıkça belirtilmiştir.
SONUÇ
Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin bu kararı, ceza yargılamasında hem usuli güvencelerin hem de maddi ceza hukukunun doğru uygulanmasının önemini bir kez daha hatırlatmaktadır.
Özellikle:
-
Kasten öldürmeye teşebbüs suçlarında failin kastının değerlendirilmesi,
-
Cezai ehliyetin sağlık raporlarıyla çelişkili olduğu durumlarda nasıl hareket edilmesi gerektiği,
-
Çocuk mağdurların korunmasına ilişkin usuli yükümlülüklerin eksiksiz yerine getirilmesi gibi konularda uygulamaya yol gösterici niteliktedir.