Sözleşme nedir ve neden önemlidir?
Ticari hayatın hemen her alanında sıkça karşımıza çıkan sözleşmeler, kimi zaman “kontrat”, “mukavele” ya da “anlaşma” gibi farklı isimlerle anılsa da hukuki niteliği değişmeyen, taraflar arasında karşılıklı borç ve alacak ilişkisi kuran belgelerdir. Sözleşmeler, tarafların belirli bir amaca ulaşmak için hukuki sonuç doğurmaya yönelik olarak irade açıklamasında bulundukları yazılı mutabakatlardır.
Bir sözleşme ile taraflar birbirlerine karşı yükümlülük altına girer. Bu yükümlülükler, sözleşme süresi boyunca ve metinde yer alan şartlar çerçevesinde geçerlidir. İmzalanmış bir sözleşme, ileride doğabilecek hukuki ihtilaflarda en güçlü yazılı delillerden biri olarak kabul edilir.
Sözleşme analizinde kullanılacak temel sorular
Sağlam bir sözleşme hazırlamak ya da mevcut bir sözleşmenin hukuki güvenilirliğini değerlendirmek isteyenler için aşağıdaki sorular yönlendirici olacaktır:
-
Sözleşmenin tarafları kimlerdir?
-
Taraflar hangi yükümlülükleri üstlenmektedir?
-
Sözleşmeye hangi hukuk kuralları uygulanacaktır?
-
Sözleşme herhangi bir şekil şartına tabi midir?
-
Borçların ifa sırası ve yeri belirlenmiş midir?
-
Cezai şart düzenlenmiş midir? Hangi koşullarda devreye girer?
-
Temerrüt faizi öngörülmüş müdür? Geçerli midir?
-
Vergi, harç ve sair masraflar kimin yükümlülüğündedir?
-
Yetki, sorumsuzluk ve gizlilik gibi özel anlaşmalar var mıdır?
-
Delil anlaşması ve temlik yasağı düzenlenmiş midir?
-
Sona erme koşulları ve haklı fesih halleri nelerdir?
-
Genel işlem koşulları kullanılmış mıdır?
-
TTK m. 1530 kapsamındaki ticari işlemlerde özel kurallar dikkate alınmış mıdır?
-
Rekabet yasağına dair düzenlemeler mevcut mudur ve geçerli midir?
Bu sorulara verilecek sağlıklı yanıtlar, sözleşmenin hukuki dayanağını ve öngörülebilirliğini güçlendirir.
Sözleşme imzalamadan önce dikkat edilmesi gerekenler
Özellikle çok sık sözleşme yapmayan şirket sahipleri, bazı kritik noktaları gözden kaçırabilir. Bu nedenle aşağıdaki kontroller ihmal edilmemelidir:
-
Karşı tarafın imza yetkisi araştırılmalıdır. Ticaret Sicil Gazetesi ve imza sirküleri mutlaka karşılaştırılmalı, sözleşme ekine eklenmelidir.
-
Şirket kaşesi, imza ile birlikte kullanılmalıdır.
-
Sözleşmelerin noter onaylı olması şart değildir; ancak noter huzurunda yapılması, ispat kolaylığı sağlayabilir. (Araç satışı gibi bazı sözleşmeler hariç, noter zorunlu değildir.)
-
Taraf sayısı kadar nüsha düzenlenmeli ve bu nüshaların tamamı aynı içeriğe sahip olmalıdır.
-
Tüm sayfalar, taraflarca ayrı ayrı imzalanmalı ve kaşelenmelidir.
-
Taraf unvanları ve kimlik bilgileri, resmi belgelerle birebir örtüşmelidir.
-
Tüm parasal tutarlar, hem rakam hem yazı ile belirtilmelidir.
-
Sözleşme, başlıklar hâlinde bölümlendirilerek yazılmalı; yükümlülükler açık, net ve yoruma kapalı olmalıdır.
-
Kefalet veya teminat şartı, her sözleşme için zorunlu olmasa da tavsiye edilir.
Yabancı dilde sözleşmelerde yapılan temel hata
Yabancı dilde düzenlenen sözleşmelerin çevirisi mutlaka hukuki terminolojiye hâkim uzman çevirmenler tarafından yapılmalıdır. Sadece yabancı dil bilmek yeterli değildir. Örneğin, kredi sözleşmesini bir mühendis çevirdiğinde ya da teknik bir cihazın alım sözleşmesini bir hukukçu tercüme ettiğinde içeriğin eksik veya hatalı anlaşılması riski artar.
Sözleşmenin muhafazası ve kopyalanması
İmzalanmış sözleşmenin ıslak imzalı nüshası güvenli bir şekilde saklanmalı, ayrıca fotokopileri alınarak gerektiğinde bu kopyalar kullanılmalıdır. Orijinal metin üzerinde karalama yapılmamalıdır. Gerekirse dijital ortamda da taranarak arşivlenmesi uygun olur.
Taraflar arasında düzenleme serbestisi
Taraflar, aralarında anlaştıktan sonra sözleşmeye, kanunlara aykırı olmamak kaydıyla her türlü hükmü yazabilirler. Bu nedenle, karşı tarafın “bu yazılamaz” şeklindeki itirazlarına aldırmaksızın tüm isteklerinizi yazılı hale getirmeniz önerilir.
Parasal işlemlerde döviz kullanımı
Dövizle ödeme yapılacaksa, ödeme döviz cinsinden yapılmazsa hangi kurun esas alınacağı mutlaka sözleşmeye yazılmalıdır. Aksi hâlde ileriye dönük ihtilaflarda kur farkı ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir.
Sonuç ve öneri
Sözleşmeler, ticari ilişkilerin güvence altına alınmasında vazgeçilmez bir hukuki araçtır. En basit ticari işlemden milyonlarca liralık projelere kadar her alanda sözleşme hükümleri tarafları bağlar ve uygulamada doğrudan sonuç doğurur. Bu nedenle sözleşme imzalamadan önce mutlaka bir hukuk danışmanına inceletilmesi, olası risklerin önceden öngörülmesini ve önlenmesini sağlayacaktır.
Unutulmamalıdır ki; iyi hazırlanmış bir sözleşme, ileride doğabilecek bir davanın en güçlü savunmasıdır.
Makale, CN Avukatlık Ofisi tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Profesyonel sözleşme inceleme ve taslak desteği için iletişime geçebilirsiniz.
📍 Beşiktaş / İstanbul
🌐 www.cecenhukuk.com
İlk yorum yapan siz olun