Şehirleşmenin hız kazanmasıyla birlikte çok katlı apartmanlarda ve toplu yaşam alanlarında sürdürülen yaşam biçimi, beraberinde bazı hukuki ihtilafları da getirmektedir. Bunların başında, apartman sakinlerinin gündelik yaşamlarını doğrudan etkileyen gürültü sorunu gelmektedir. Ev içi aktivitelerden kaynaklanan sesler, evcil hayvanların çıkardığı gürültüler, tadilat çalışmaları ya da ortak alanlarda yaşanan yüksek ses düzeyi, komşular arasında ciddi anlaşmazlıklara yol açabilmektedir. Türk hukuk sisteminde bu sorunun çözümüne yönelik birden fazla düzenleme bulunmakta olup, kat malikleri ve kiracıların hem yükümlülükleri hem de hakları belirli bir çerçeveye oturtulmuştur. Bu makalede, apartman gürültüsüne ilişkin yasal dayanaklar, uygulamadaki yansımaları ve sakinlerin başvurabileceği hukuki yollar ayrıntılı biçimde değerlendirilecektir.
Konunun hukuki temelini oluşturan en önemli düzenleme, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’dur. Bu kanunun 18. maddesi, kat maliklerine gerek bağımsız bölümlerini gerekse ortak yerleri kullanırken birbirlerini rahatsız etmeme yükümlülüğü getirmektedir. Söz konusu madde, apartman içindeki huzur ve sükunun korunmasını yalnızca bir nezaket kuralı olmaktan çıkarıp, kanuni bir zorunluluk haline getirmiştir. Kanunun 19. maddesi ise bağımsız bölümlerde yapılacak değişikliklerin binaya ve diğer maliklere zarar vermeyecek şekilde gerçekleştirilmesi gerektiğini hükme bağlamaktadır; bu hüküm özellikle tadilat kaynaklı gürültülerin değerlendirilmesinde önem taşımaktadır. Ayrıca 24. madde, apartman yönetimine, huzuru bozan kat maliklerine karşı uyarıda bulunma ve gerektiğinde yargı yoluna başvurma yetkisi tanımaktadır. Bu düzenlemeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, kat mülkiyeti ilişkisinin yalnızca mülkiyet hakkını değil, aynı zamanda komşuluk hukukundan doğan karşılıklı saygı yükümlülüğünü de düzenlediği görülmektedir.
Gürültü kirliliğinin çevresel boyutu ise 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında ele alınmaktadır. Bu kanun ve buna bağlı olarak çıkarılan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği, belirli saat aralıklarında ve belirli desibel seviyelerinin üzerinde gürültü yapılmasını yasaklamaktadır. Uygulamada apartman yaşamı için kabul edilebilir gürültü düzeyinin 35-40 desibel civarında olduğu kabul edilmekte, özellikle gece saatlerinde bu sınırın aşılmaması beklenmektedir. Tadilat ve tamirat gibi gürültülü faaliyetlerin genel olarak sabah 09:00 ile akşam 19:00 arasında yürütülmesi, gece 22:00’den sonra ise müzik gibi ses kaynaklarının kısılması veya kapatılması yönünde uygulama yerleşmiş durumdadır. Resmi tatil ve pazar günlerinde gürültülü işlerden mümkün olduğunca kaçınılması da hem yönetim planlarında hem de yerel yönetmeliklerde sıkça yer bulan bir kuraldır.
Konunun cezai boyutu ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Kişilerin huzur ve sükununu bozma” başlıklı 123. maddesinde düzenlenen hükümlerle desteklenmektedir. Bu maddeye göre, sırf huzur ve sükûnunu bozmak amacıyla bir kimseye ısrarla gürültü yapan, telefon eden veya aynı amaçla hukuka aykırı başka bir davranışta bulunan kişi, mağdurun şikâyeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilmektedir. Bu düzenleme, salt idari veya medeni hukuk yollarının yetersiz kaldığı, tekrarlayan ve kasıtlı nitelikteki rahatsızlıklarda caydırıcı bir müeyyide oluşturması bakımından önem taşımaktadır. Böylece gürültü sorunu, yalnızca apartman yönetimi düzeyinde çözülmesi gereken bir mesele olmaktan çıkıp, gerektiğinde ceza yargılamasına konu olabilecek bir hukuki ihtilaf haline gelebilmektedir.
Apartman sakinlerinin gürültüden kaynaklanan rahatsızlıklar karşısında izleyebileceği yol, kademeli bir yapı arz etmektedir. İlk aşamada doğrudan komşuyla iletişim kurulması ve sorunun karşılıklı anlayışla çözülmesi tavsiye edilmektedir; uygulamada birçok uyuşmazlığın bu aşamada sona erdiği görülmektedir. Bu yöntemin sonuç vermemesi halinde apartman yönetimine başvuru yapılabilmekte, yönetim tarafından ilgili daireye yazılı uyarıda bulunulabilmektedir. Şikayetlerin apartman defterine kaydedilmesi ve gerektiğinde diğer maliklerin imzasıyla toplu bir dilekçe oluşturulması, hem ispat açısından hem de yönetimin harekete geçmesi bakımından pratik bir yöntem olarak öne çıkmaktadır. Bu adımların da yetersiz kalması durumunda, kat malikleri sulh hukuk mahkemesi nezdinde dava açma hakkına sahiptir; ayrıca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Alo 181 hattına yapılan başvurular, yetkili mercilerin denetim yapmasını sağlayan etkili bir idari yol olarak kullanılabilmektedir.
Bu tabloya bakıldığında, apartman gürültüsü meselesinin salt bir “iyi komşuluk” konusu olmadığı, aksine kat mülkiyeti hukuku, çevre hukuku ve ceza hukukunun kesiştiği çok katmanlı bir alan olduğu anlaşılmaktadır. Vatandaşlar açısından bu durum, hem haklarını bilerek hareket etmelerini hem de kendi eylemlerinin sınırlarını doğru tespit etmelerini gerektirmektedir. İşletmeler açısından da özellikle zemin katlarda faaliyet gösteren ticari işletmelerin gürültü kaynaklı komşuluk uyuşmazlıklarına taraf olabildiği, bu nedenle işyeri açma ruhsatı ve çevre mevzuatına uyumun önemli bir risk yönetimi meselesi haline geldiği görülmektedir. Apartman yönetimleri bakımından ise yönetim planlarının ve iç yönetmeliklerin gürültü konusunda daha somut ve uygulanabilir kurallarla güncellenmesi, uyuşmazlıkların yargıya taşınmadan çözülmesi açısından önleyici bir işlev görmektedir.
CN Avukatlık Ofisi bu alandaki gelişmeleri yakından takip etmekte ve kat mülkiyeti hukukundan doğan komşuluk uyuşmazlıklarında, apartman yönetimleri ile kat maliklerine hem dava süreçlerinde hem de uyuşmazlık öncesi uzlaşma aşamalarında hukuki destek sağlamaktadır. Önümüzdeki dönemde büyükşehirlerde artan nüfus yoğunluğu ve dikey yapılaşmanın devam etmesiyle birlikte, gürültü kirliliğine ilişkin idari yaptırımların ve belediye düzeyinde çıkarılan yönetmeliklerin daha da sıkılaştırılması beklenmektedir. Bu kapsamda, apartman yönetim planlarının güncellenmesi, yalıtım standartlarına ilişkin yapı denetimi mevzuatının gözden geçirilmesi ve gürültü ölçüm usullerinin daha net biçimde belirlenmesi, gündemdeki olası değişiklikler arasında yer almaktadır.
Sonuç olarak, apartman yaşamında huzurun korunması yalnızca bireysel hoşgörüye bırakılamayacak kadar önemli bir hukuki meseledir. Kat Mülkiyeti Kanunu, Çevre Kanunu ve Türk Ceza Kanunu’nda yer alan düzenlemeler bir arada değerlendirildiğinde, hem mağdur konumundaki kat maliklerinin haklarını arayabilecekleri hem de gürültüye neden olan tarafın karşılaşabileceği yaptırımların net biçimde ortaya konduğu görülmektedir. Gürültü kaynaklı bir uyuşmazlık yaşayan veya apartman yönetimiyle ilgili hukuki destek arayan kat malikleri ve kiracılar, haklarının doğru şekilde değerlendirilmesi için CN Avukatlık Ofisi ile iletişime geçerek profesyonel danışmanlık alabilirler.
İlk yorum yapan siz olun