YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ’NDEN EMSAL KARAR: İSTİNAF HARCI EKSİK YATIRILSA BİLE SÜRESİ İÇİNDE TAMAMLANIRSA BAŞVURU REDDEDİLEMEZ

İstinaf başvurusu sırasında harcın eksik yatırılması halinde mahkemece verilen bir haftalık kesin süre, istinaf başvuru süresinden bağımsız değildir. İstinaf süresi dolmadan harcın tamamlanması durumunda başvuru geçerlidir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, aksi yöndeki uygulamanın mahkemeye erişim hakkını ihlal edeceğini vurgulayarak, bu ilkeyi pekiştiren önemli bir karara imza atmıştır.

Kararın Künyesi

Olayın Özeti

Tasarrufun iptali istemiyle açılan davada, İlk Derece Mahkemesi davanın kabulüne karar vermiştir. Davalı vekiline gerekçeli karar 23 Kasım 2021 tarihinde tebliğ edilmiş, aynı gün harç yatırılmadan istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Mahkeme, 24 Kasım 2021 tarihli muhtıra ile istinaf harcının bir haftalık kesin süre içinde tamamlanmasını istemiş, muhtıra davalı vekiline 29 Kasım 2021 tarihinde tebliğ edilmiştir. Davalı vekili, 7 Aralık 2021 tarihinde istinaf harcını yatırmıştır.

İlk Derece Mahkemesi, 14 Mart 2022 tarihli ek karar ile, harcın bir haftalık kesin süre içinde yatırılmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir. Bu ek karara karşı yapılan istinaf başvurusu, Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiştir. Davalı vekili, bu kararı temyiz etmiştir.

Uyuşmazlık

İstinaf başvurusu sırasında harcın eksik yatırılması halinde, HMK’nın 344. maddesi uyarınca mahkemece verilen bir haftalık kesin süre ile istinaf başvuru süresi (HMK m. 345) arasındaki ilişki ve bu sürelerin nasıl yorumlanacağı.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin Değerlendirmesi

İstinaf Süresi ve Harç Tamamlama Süresi

• HMK’nın 345. maddesine göre istinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır.

• HMK’nın 344. maddesi ise, istinaf dilekçesiyle birlikte gerekli harcın yatırılmaması halinde, mahkeme tarafından verilecek bir haftalık kesin süre içinde harcın tamamlanmasını öngörür.

Somut olayda karar, davalı vekiline 23 Kasım 2021 tarihinde tebliğ edilmiştir. İki haftalık istinaf süresi, tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar ve 13 Aralık 2021 tarihinde sona ermektedir.

Davalı vekili, istinaf harcını 7 Aralık 2021 tarihinde, yani istinaf süresi dolmadan yatırmıştır.

Mahkemeye Erişim Hakkı

HMK’nın 344. maddesindeki düzenleme, harcın eksik yatırılması halinde usuli bir eksikliğin giderilmesini amaçlar. Ancak bu düzenleme, istinaf başvuru süresini kısaltacak şekilde yorumlanamaz. Bir haftalık kesin süre, başvuru süresinden bağımsız olup, bu sürenin başvuru süresi içinde kalması zorunluluğu yoktur. Önemli olan, harcın istinaf başvuru süresi dolmadan tamamlanmasıdır.

Aksi yorum, başvuru süresi henüz dolmamışken harcın tamamlanmasına rağmen başvurunun reddedilmesi sonucunu doğurur ki bu, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğü ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının bir unsuru olan mahkemeye erişim hakkını ihlal eder.

Somut Olaya Uygulama

• Davalı vekili, istinaf başvurusunu 23 Kasım 2021‘de yapmıştır (süresinde).

• Mahkemece verilen bir haftalık kesin süre, muhtıranın tebliğ tarihi olan 29 Kasım 2021‘den itibaren işlemeye başlamış ve 6 Aralık 2021 akşamı sona ermiştir.

• Davalı vekili, harcı 7 Aralık 2021‘de yatırmıştır. Bu tarih, bir haftalık kesin süreden bir gün sonrasına denk gelmektedir.

• Ancak istinaf başvuru süresi 13 Aralık 2021‘e kadar devam etmektedir.

Bu durumda, harç istinaf süresi içinde yatırıldığı için başvuru geçerlidir. İlk Derece Mahkemesinin, harcın bir haftalık kesin süre içinde yatırılmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunu reddetmesi hatalıdır. Bölge Adliye Mahkemesinin de bu hatayı düzeltmeyerek istinaf istemini reddetmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Kararın Sonucu

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, temyiz itirazlarını kabul ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararını bozmuştur. Kararda şu temel ilke vurgulanmıştır:

“İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır. İstinaf harcının eksik yatırılması halinde HMK’nın 344. maddesi uyarınca verilen bir haftalık kesin süre, iki haftalık istinaf süresini kısaltacak şekilde yorumlanamaz. Harç, istinaf süresi içinde tamamlanmışsa başvuru geçerlidir. Aksi yorum, mahkemeye erişim hakkını engeller.”

Karar oy birliğiyle alınmış olup kesin niteliktedir.

Kararın Pratik Sonuçları

Bu karar, istinaf başvurularında harç eksikliği nedeniyle yaşanan tereddütleri gidermekte ve uygulamaya açıklık getirmektedir:

Kararın Dayandığı Temel Hak ve İlkeler

• Hak arama özgürlüğü (Anayasa m. 36)

• Adil yargılanma hakkı / Mahkemeye erişim hakkı (AİHS m. 6)

• Usul ekonomisi

• Kanun yollarına başvuru hakkının geniş yorumlanması

Bu makale, bilgilendirme amaçlı olup hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut uyuşmazlıklarınız için mutlaka bir avukata danışınız.

cecenhukuk.com için hazırlanmıştır. Kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir