Kararın Konusu
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 12.03.2025 tarihli, 2023/494 E. ve 2025/124 K. sayılı kararı; “usulî kazanılmış hak” ve “bozmadan sonra ıslah yapılabilirliği” konularında önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır. Karar, özellikle bozmadan sonra yapılan ıslahın geçerliliği ile usule ilişkin kanun değişikliklerinin geçmişe etkisi hususlarını ele almakta; aynı zamanda “hukuki yarar” kavramının temyiz başvurularında da aranan bir şart olduğunu vurgulamaktadır.
Uyuşmazlığın Özeti
Dava, davacı yüklenicinin sözleşme süresinin uzaması nedeniyle oluşan ilâve şantiye gideri alacağı ile, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanma nedeniyle uğradığı kazanç kaybı ve şirket zararı taleplerine ilişkindir.
Davacı, Yargıtay bozma kararından sonra yaptığı ıslah ile taleplerini artırmış; ancak mahkeme bu artırılan kısımları zamanaşımı gerekçesiyle reddetmiştir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, zamanaşımı süresinin dolmadığını belirterek kararı bozmuş; ilk derece mahkemesi ise “usulî müktesep hak” ve bozmadan sonra ıslah yapılamayacağı gerekçesiyle direnme kararı vermiştir.
Hukuki Değerlendirme
1. Hukuki Yarar Şartı
Yargıtay, yalnızca dava açmak için değil, temyiz isteminde de hukuki yararın bulunması gerektiğini vurgulamıştır.
Bir tarafın, hükmün kaldırılması veya değiştirilmesi sonucunda korunmaya değer bir menfaati bulunmuyorsa temyiz başvurusu reddedilecektir. Bu yönüyle hukuki yarar, davanın dinlenebilirliği kadar temyiz incelemesinin yapılabilirliği açısından da dava şartı niteliğindedir.
2. Usulî Kazanılmış Hak ve İstisnaları
Genel kural olarak mahkeme, Yargıtay’ın bozma kararına uymasıyla taraf lehine usulî kazanılmış hak doğar. Ancak bu ilkenin istisnaları vardır:
-
Yeni bir kanun çıkarılması,
-
İçtihadı birleştirme kararı verilmesi,
-
Anayasa Mahkemesi’nin ilgili hükmü iptal etmesi,
-
Maddi hata yapılması,
-
Kamu düzenine ilişkin konuların varlığı.
Somut olayda Yargıtay, Adana 2. İdare Mahkemesi karar tarihinin (27.05.2014) zamanaşımı başlangıcı olarak kabul edilmesini “maddi hata” saymış ve usulî kazanılmış hakkın burada uygulanamayacağına hükmetmiştir.
3. Bozmadan Sonra Islah Mümkün mü?
Yargıtay, 1948 ve 2016 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararlarında bozmadan sonra ıslah yapılamayacağını kabul etmişti. Ancak 7251 sayılı Kanun’un 18. maddesiyle HMK 177. maddeye getirilen değişiklikle,
“Bozma veya kaldırma kararı sonrası mahkeme tahkikata ilişkin bir işlem yaparsa, tahkikat sona erinceye kadar ıslah yapılabilir”
hükmü getirilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu, bu yeni düzenlemenin usulî kazanılmış hak kuralının istisnası olduğunu belirterek, geçmişe etkili biçimde uygulanabileceğini kabul etmiştir. Böylece bozmadan sonra da ıslah yapılabileceği yönündeki yeni içtihat açıkça vurgulanmıştır.
4. Zamanaşımı Başlangıcı
Karara göre;
-
Şantiye gideri alacağı yönünden zamanaşımı, Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi kararının kesinleştiği 02.07.2020 tarihinden itibaren işlemeye başlar.
-
Kamu ihalelerinden yasaklanma nedeniyle kazanç kaybı için ise idare mahkemesi kararının kesinleştiği 22.07.2020 tarihi esas alınır.
Kararın Önemi
Bu karar, özellikle 7251 sayılı Kanun sonrası usule ilişkin değişikliklerin geçmişe etkili uygulanabileceğini ortaya koyması bakımından büyük önem taşımaktadır.
Artık mahkemeler, Yargıtay’ın 1948 ve 2016 tarihli içtihadı birleştirme kararlarını değil; HMK m.177/2 hükmünü esas alacaktır. Böylece, bozma sonrası yargılamalarda tarafların ıslah yoluna başvurma imkânı yeniden doğmuştur.
Ayrıca karar, “usulî kazanılmış hak” kavramının mutlak olmadığını, kanun değişiklikleri veya maddi hata gibi istisnalar karşısında uygulanmayabileceğini açık biçimde göstermektedir.
Sonuç:
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, sonradan çıkarılan kanunların usule ilişkin hükümlerinin derhal ve geçmişe etkili olarak uygulanabileceğini, bu nedenle bozmadan sonra yapılan ıslahın geçerli olduğunu kabul etmiştir.
Bu karar incelemesi CN Avukatlık Ofisi tarafından hazırlanmıştır.
Detaylı bilgi almak veya hukuki destek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Bu metin bilgilendirme amacı taşımakta olup, profesyonel hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlk yorum yapan siz olun