Yargıtay Ceza Genel Kurulu, sanığın lehine açık bir şekilde beraat kararı verilebilecek durumda olan dosyalarda, zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu yönünde emsal niteliğinde bir karar verdi. Kararda, sanığın masumiyet karinesi ve lekelenmeme hakkı temelinde korunması gerektiği vurgulanarak, ceza muhakemesi sisteminde “derhâl beraat” ilkesinin doğru yorumlanması gerektiği belirtildi.
KARARA KONU OLAY
Suça sürüklenen çocuk hakkında, kamu malına zarar verme suçlamasıyla Aliağa 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nde kamu davası açıldı. Suç tarihi 18.04.2012 olarak belirlenen olayda, iddiaya göre ceza infaz kurumu ring aracının iç kısmına isimler kazınarak zarar verilmişti. Yapılan yargılama sonucunda, çocuğun suçu işlemediği sabit görüldüğünden CMK’nın 223/2-b maddesi uyarınca beraat kararı verildi.
YARGITAY İNCELEMESİ VE BAŞSAVCILIK İTİRAZI
Beraat kararı katılan vekili tarafından temyiz edildi. Dosyayı inceleyen Yargıtay 6. Ceza Dairesi, beraat kararını onadı. Ancak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, sanık lehine zamanaşımı süresi dolduğu gerekçesiyle kamu davasının düşmesine karar verilmesi gerektiğini belirterek, itiraz yoluna başvurdu. Başsavcılık, TCK’nın 66/2 ve 67/4. maddelerine göre zamanaşımı süresinin dolmuş olduğunu ve buna göre CMUK’un 322. maddesi uyarınca düşme kararı verilmesinin yeterli olacağını ileri sürdü.
UYUŞMAZLIK KONUSU
Ceza Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık şu soruya odaklandı:
“Zamanaşımı gerçekleşmiş olsa bile, dosyadaki mevcut delillerle sanık lehine açık şekilde beraat kararı verilebilecek bir durumda düşme mi, yoksa beraat kararı mı verilmelidir?”
YARGITAY CEZA GENEL KURULU’NUN DEĞERLENDİRMESİ
Kurul, CMK’nın 223/9. maddesindeki “Derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez” hükmünü esas alarak sanığın lehine olacak şekilde beraat kararı verilmesi gerektiğini vurguladı.
Kurul gerekçesinde şu ilkelere dikkat çekti:
-
“Derhâl beraat” kavramı, sadece ilk bakışta suç teşkil etmeyen fiillerle sınırlı olmayıp, yargılamanın geldiği aşamada artık araştırma gerektirmeksizin beraat kararı verilebilecek tüm durumları kapsar.
-
Zamanaşımı süresi geçmiş olsa dahi, sanığın lehine beraat kararı verilebilecekse, bu durumda düşme kararı verilmesi masumiyet karinesine ve lekelenmeme hakkına aykırılık oluşturur.
-
Muhakemenin uzamasının sonucu olan zamanaşımı, sanığa yüklenemez; devletin yargılamayı makul sürede tamamlayamamasının neticesi, sanığın beraat hakkını ortadan kaldırmamalıdır.
-
Beraat kararı verilmesi, sanığın suç işlemediğinin tespiti anlamına geldiğinden, hukuk mahkemelerindeki diğer davalar bakımından da maddi olgu yönünden bağlayıcıdır.
MASUMİYET KARİNESİ VE LEKELENMEME HAKKI
Kararda ayrıca Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesi ve Anayasa’nın 38. maddesi gereği herkesin, suçluluğu sabit oluncaya kadar masum sayılacağı belirtilerek, sanık lehine açıkça beraat verilecek dosyalarda düşme kararı verilmesinin kişilik haklarına da zarar vereceği değerlendirmesi yapılmıştır.
SONUÇ VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Ceza Genel Kurulu, dosyadaki mevcut delillerle sanığın suçu işlemediği açıkça sabit olduğu hâlde, sadece zamanaşımı süresi dolduğu gerekçesiyle düşme kararı verilmesini hukuka aykırı bulmuş ve beraat kararının onanmasını hukuka uygun görmüştür.
Karar, Ceza Yargılaması Hukuku açısından emsal teşkil etmektedir. CMK 223/9’un uygulama alanı netleştirilmiş, sanığın lehine olan hükmün öncelikle verilmesi gerektiği bir kez daha vurgulanmıştır.
ÖNEMLİ HUKUKİ KAZANIMLAR
-
Zamanaşımı süresi dolmuş olsa dahi sanık hakkında beraat kararı verilmesi mümkündür.
-
Sanığın lehine olan “derhâl beraat” kararı, düşme kararına tercih edilmelidir.
-
Masumiyet karinesi ve lekelenmeme hakkı, bu tür yargılamalarda öncelikli anayasal güvence olarak korunmalıdır.
Bu karar, özellikle uzun süren ceza yargılamalarında sanık haklarını koruyan bir içtihat olarak hukuk camiasında dikkatle takip edilmelidir.
İlk yorum yapan siz olun