MESKENİYET ŞİKAYETİ: SADECE TAKİP BORÇLUSUNA TANINMIŞ BİR HAKTIR

YARGITAY 12. HUKUK DAİRESİ KARARLARI IŞIĞINDA MESKENİYET ŞİKAYETİNE İLİŞKİN GÜNCEL HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Meskeniyet şikayeti, İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 82/12 hükmü gereğince, borçlunun haline münasip evinin haczedilemeyeceğine ilişkin bir haczedilmezlik korumasıdır. Ancak bu koruma sadece takip borçlusu için öngörülmüştür. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 2025 yılına ait içtihatlarında bu husus bir kez daha açık ve net biçimde vurgulanmıştır.

TAKİPTE BORÇLU OLMAYAN KİŞİ MESKENİYET ŞİKAYETİNDE BULUNAMAZ

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 2025/798 E., 2025/2532 K. sayılı kararına göre, meskeniyet şikayeti, yalnızca takip borçlusu sıfatını taşıyan kişilere tanınan şahsi bir haktır. Bu hakkın 3. kişiler tarafından kullanılması mümkün değildir. Bu kapsamda, iptal edilen tasarrufla mülkiyeti halen üzerinde görünen 3. kişi, borçlu sıfatı taşımadığından, meskeniyet şikayetinde bulunamayacaktır.

“İİK m. 82’deki haczedilmezlik hakkı yalnız borçluya tanınmıştır. Takipte borçlu olmayan üçüncü kişiler bu korumadan yararlanamaz.” (Yarg. 12. HD, 20.03.2025, E. 2025/798, K. 2025/2532)

MESKENİYETİN SINIRLARI VE ÖLÇÜTÜ: “HALİNE MÜNASİP EV”

Yargıtay, meskeniyet korumasının ölçüsünü de detaylıca ele almıştır. 2025/619 E., 2025/2123 K. sayılı kararda; borçlunun haline münasip bir evinin olup olmadığının haciz tarihi itibariyle ve denetime elverişli verilerle değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Yetersiz bilirkişi raporları ve genel internet ilanları üzerinden yapılan değerlendirmeler, meskeniyet iddiası bakımından yeterli kabul edilmemiştir.

Yargıtay’ın Belirttiği Kriterler:

• Taşınmazın haciz tarihi itibariyle gerçek piyasa değeri

• Borçlunun sosyal statüsüne uygun, daha mütevazı konutlarda edinilebilecek evlerin değeri

• Haline münasip ev bedeli ile taşınmaz değeri karşılaştırması

Bu değerlendirmeler ışığında, mahkemenin eksik ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanarak karar vermesi bozma sebebi olmuştur.

BORÇLUNUN ÖLÜMÜ HALİNDE MESKENİYET ŞİKAYETİ DEVAM ETMEZ

2025/304 E., 2025/1858 K. sayılı kararda, meskeniyet şikayetinin borçlunun şahsına sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğu belirtilmiş; borçlunun ölümünden sonra mirasçıların bu şikayeti sürdüremeyeceği açıkça ifade edilmiştir. Bu durumda alacaklının mirasçılara karşı takibe devam edebilmesi için yeni bir muhtıra tebliği gerekir. Mirasçılar da bu tebligat sonrasında kendileri için meskeniyet şikayetinde bulunabilir.

HACİZDEN ÖNCE TESİS EDİLEN ZORUNLU OLMAYAN İPOTEKLER MESKENİYET HAKKINA ENGEL

2024/6921 E., 2025/460 K. sayılı kararda; borçlunun serbest iradesiyle taşınmazı üzerine zorunlu olmayan bir ipotek tesis ettirmiş olması hâlinde, sonradan meskeniyet şikayetinde bulunamayacağı belirtilmiştir. Özellikle konut kredisi dışındaki ipoteklerin haczedilmezlik iddiasına engel teşkil edeceği Yargıtay tarafından netleştirilmiştir.

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

• Meskeniyet şikayeti sadece takip borçlusuna tanınmış şahsi bir haktır.

• Borçlu sıfatı taşımayan kişiler, mülkiyet kendilerinde olsa dahi bu hakkı kullanamazlar.

• Haline münasip mesken ölçütü somut ve denetlenebilir ekonomik verilerle belirlenmelidir.

• Borçlunun ölümü ile meskeniyet şikayeti sona erer; mirasçılar için yeni şikayet hakkı doğabilir.

• Zorunlu olmayan ipotekler, meskeniyet korumasına engel oluşturur.

Yargıtay kararları, meskeniyet şikayetinin kapsamını dar ve istikrarlı biçimde çizmektedir. Uygulamada sıklıkla gündeme gelen bu konuda, takip borçlusu olmayan kişilerin talepleri açıkça reddedilmekte; meskeniyet korumasının suistimal edilmemesi sağlanmaktadır.

Kaynak:

• Yargıtay 12. HD, 2025/798 E., 2025/2532 K.

• Yargıtay 12. HD, 2025/619 E., 2025/2123 K.

• Yargıtay 12. HD, 2025/304 E., 2025/1858 K.

• Yargıtay 12. HD, 2024/6921 E., 2025/460 K.