Türk Medeni Kanunu uyarınca, evlilikte yasal mal rejimi, “Edinilmiş Mallara Katılma” rejimidir. Ancak, taraflar aksi bir anlaşma yapmadıkça bu rejime tabi olur. Bunun yanında “Mal Ayrılığı Rejimi”, “Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi” ve “Mal Ortaklığı Rejimi” gibi farklı mal rejimi türleri de bulunmaktadır. 1 Ocak 2002 tarihinden önceki evliliklerde, mal rejimi olarak “Mal Ayrılığı” uygulanırken, bu tarihten sonraki evliliklerde ise aksi bir anlaşma olmadıkça “Edinilmiş Mallara Katılma” rejimi geçerli olur.
Mal Rejiminin Sona Ermesi
Türk Medeni Kanunu’nun 225. maddesi, mal rejiminin sona erme koşullarını düzenlemektedir. Buna göre, mal rejimi eşlerden birinin ölümü, boşanma, evliliğin iptali veya başka bir mal rejimine geçilmesi ile sona erer.
1. Eşlerden Birinin Ölümü Nedeniyle Mal Rejiminin Sona Ermesi
Eşlerden birinin vefatı halinde, ölüm tarihi itibarıyla mal rejimi sona erer. Gaiplik durumunda ise mahkeme kararıyla gaiplik tarihi, mal rejiminin son bulduğu tarih olarak kabul edilir. Yargıtay, edinilmiş mallara katılma rejiminin sona ermesiyle birlikte terekenin paylaşılmasının ön koşulu olarak mal tasfiyesini görmektedir. Bu nedenle, katılma alacağı, terekenin paylaşılmasında öncelikli olarak ödenmesi gereken borçlar arasında yer alır.
2. Eşlerin Boşanması veya Evliliğin İptali Nedeniyle Mal Rejiminin Sona Ermesi
Boşanma veya evliliğin iptali durumlarında, mahkemeye başvurulan tarihte mal rejimi sona erer. Boşanma davasının kesinleşmesinin ardından mal tasfiyesi davası açılır ve tasfiye süreci başlar. Bu süreçte ayrıca mal tasfiyesi için ayrı bir dava açılması gereklidir.
3. Anlaşmalı veya Mahkeme Kararıyla Mal Rejiminin Sona Ermesi
Eşler, evlilik birliği süresince noterde onaylayarak ya da mahkemeye başvurarak mal ayrılığına geçebilirler. Ayrıca, evlenme başvurusu sırasında yazılı olarak hangi mal rejimini seçtiklerini de beyan edebilirler.
Eşlerden biri, Türk Medeni Kanunu’nun 206. maddesi uyarınca mal rejiminin dönüştürülmesi davası açabilir. Aşağıdaki durumlarda haklı sebep kabul edilir ve mahkeme mal ayrılığına geçiş talebini kabul edebilir:
- Diğer eşin malvarlığının borca batık olması veya haczedilmesi,
- Diğer eşin ortaklık menfaatlerini tehlikeye düşürmesi,
- Diğer eşin tasarruf işlemlerinde gerekli izni vermemesi,
- Diğer eşin malvarlığı hakkında bilgi vermekten kaçınması,
- Sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olması.
Bu durumda, mahkeme mal ayrılığı rejimine geçiş kararını davanın açıldığı tarihten itibaren geçerli kılar.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Mal rejimi davalarında görevli mahkeme, Aile Mahkemesi’dir. Yetkili mahkeme ise:
- Eşlerden birinin ölümü nedeniyle mal rejimi sona ermişse, ölen eşin son yerleşim yeri mahkemesidir.
- Boşanma veya evliliğin iptali sebebiyle mal tasfiyesi davasında, boşanma veya iptal davasının açıldığı mahkemedir.
- Mal rejiminin dönüştürülmesi davalarında ise, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
Evlilik sürecindeki mal rejimlerinin farklı durumlara göre sona erme halleri ve sonuçları, yukarıdaki detaylara uygun şekilde uygulanmaktadır. Bu çerçevede bireyler, yasal hakları ve sorumlulukları hakkında bilgi sahibi olarak, olası uyuşmazlıklarda adil bir paylaşım sağlayabilirler.
İlk yorum yapan siz olun