Üyelikten çıkarılma davaları, 331 gün sürecek bir yargılama takvimi öngörülerek planlanmaktadır. Bu sürecin adımları ve hedeflenen süreler aşağıdaki tabloda ayrıntılı olarak verilmiştir:
| Yargılama Aşaması | Hedeflenen Süre |
|---|---|
| Dava dilekçesinin incelenmesi ve tensip yapılması | 7 gün |
| Dava dilekçesinin tebliği | 30 gün |
| Cevap süresi | 14 gün |
| Cevap dilekçesinin tebliği ve ilk duruşma günü | 60 gün |
| Eksik delillerin toplanması ve ikinci duruşmanın yapılması | 60 gün |
| İsticvap, keşif, bilirkişi incelemesi, tanık dinlenmesi, tahkikat duruşması | 130 gün |
| Sözlü yargılama ve hüküm | 30 gün |
| Toplam Yargılama Süresi | 331 gün |
Diğer Ülkelerde Yargılama Süreleri
Bazı ülkelerde hukuk davalarının ortalama görülme süreleri değişiklik göstermektedir. Aşağıdaki tabloda nizalı hukuk ve ticaret davalarının ortalama görülme süreleri yer almaktadır:
| Ülke | Ortalama Görülme Süresi |
|---|---|
| Türkiye | 207 gün |
| Almanya | 183 gün |
| İtalya | 590 gün |
| Finlandiya | 325 gün |
| Fransa | 311 gün |
| Hollanda | 86 gün |
| İspanya | 264 gün |
| Danimarka | 165 gün |
| Norveç | 170 gün |
Mahkemelere Göre Derdest Dosya Sayıları
Her bir mahkemede derdest dosya sayıları dikkate alındığında, yargılama süresini etkileyen çeşitli faktörler öne çıkmaktadır. Türkiye’deki bazı mahkemelerdeki derdest dosya sayıları şu şekildedir:
| Mahkeme Türü | Derdest Dosya Sayısı |
|---|---|
| Asliye Hukuk Mahkemeleri | 450 |
| Asliye Ticaret Mahkemeleri | 300 |
| Sulh Hukuk Mahkemeleri | 450 |
| Tüketici Mahkemeleri | 800 |
| Fikri ve Sınai Haklar Mahkemeleri | 400 |
| İcra Hukuk Mahkemeleri | 350 |
| Aile Mahkemeleri | 500 |
| İş Mahkemeleri | 500 |
| Kadastro Mahkemeleri | 250 |
Avrupa Adaletin Etkinliği Komisyonu (CEPEJ) ve SATURN Merkezi
Ülkemizin de üyesi olduğu Avrupa Konseyi’ne bağlı Avrupa Adaletin Etkinliği Komisyonu (CEPEJ), üye ülkelerde yargının etkililiğini artırmak amacıyla çeşitli çalışmalar yürütmektedir. 2007 yılında kurulan SATURN Merkezi (Study and Analysis of Judicial Time Use Research Network), uzun yargılama sürelerinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesi ile korunan “makul süre içerisinde adil yargılanma hakkı”nı ihlal etmesini önlemeye yönelik politikaların belirlenmesi ve uygulanması için çalışmaktadır. SATURN Merkezi, üye devletlerde yargı süreçlerinin performansını artırmak için 63 rehber ilke belirlemiştir. Bu ilkelerden 15’i, tüm üye ülkelerde uygulanabilir ortak kararlar olarak kabul edilmiştir.
Bu ilkelerden biri, yargılamalara ilişkin hedef sürelerin belirlenmesi ve kamuoyuna duyurulmasıdır. Çoğu Avrupa ülkesinde dava sürelerinin öngörülebilir olması sağlanmakta ve belirsizlikler ortadan kaldırılmaktadır. CEPEJ tarafından iki yılda bir hazırlanan “Avrupa Yargı Sistemleri: Adaletin Etkinliği ve Kalitesi” raporunda da, bu hedeflerin yargıya olan güveni artırdığı belirtilmektedir.
Türkiye’de Hedef Süreler ve Yargı Reformu
Türkiye’de yargı süreçlerini hızlandırmak amacıyla 2013 yılında Erzurum, Amasya ve Ankara’da pilot uygulamalar başlatılmıştır. Bu çalışmalara, Adalet Bakanlığı Stratejik Planında yer alan hedefler doğrultusunda Yargıda Zaman Yönetimi Çalışma Grubu önderlik etmektedir. Bu grup, hedef sürelerin belirlenmesi ve uygulamanın ülke genelinde yaygınlaştırılması çalışmalarını yürütmektedir. Hedef süreler, kanundan kaynaklanan süreler korunarak, dava türüne göre belirlenmektedir.
Örneğin, yazılı yargılama usulünde ön inceleme duruşmasına kadar olan süre 199 gün olarak öngörülmüş, tüm süreç ise 449 günlük bir süreye yayılmıştır. Basit yargılama usulünde ise bu süre 331 gün olarak belirlenmiştir. Bunun yanında bazı davalar için süreler daha kısa veya uzun olabilir. Örneğin, çekişmesiz yargı işleri için 90-120 gün, icra hukuk davaları için ise 81-271 gün arası hedef süreler öngörülmüştür.
Yargılamayı Uzatan Etmenler
Yargılamanın uzamasına neden olan bazı etmenler bulunmaktadır. Bu etmenler arasında eksik harç yatırılması, bilirkişi raporlarının gecikmesi, taraf vekillerinin mazeret bildirmesi gibi sebepler sayılabilir. Yargılamanın uzamasına neden olan bu istisnai durumlar şu şekilde sıralanabilir:
- Tebliğ yapılamaması nedeniyle adres araştırması
- Süre uzatım talepleri
- Eksik dilekçeler
- Yurt dışı tebligat
- Bekletici meseleler
- Hakimin rahatsızlığı veya tayini
- Bilirkişi raporlarının gecikmesi
Sonuç
Yargı süreçlerinde hedef sürelerin belirlenmesi, yargıya olan güveni artıran önemli bir reformdur. Türkiye’de de bu sürecin etkin bir şekilde yürütülmesi için çalışmalar yapılmakta olup, dava taraflarına süreçlerin ne kadar süreceği öngörüsü sağlanarak belirsizliklerin önüne geçilmeye çalışılmaktadır.
İlk yorum yapan siz olun